Planowanie wypisu pacjenta z ograniczoną mobilnością nie kończy się na karcie informacyjnej i zaleceniach dotyczących leków. Rodziny często pytają personel, jak przygotować dom do dalszej opieki, a jednym z pierwszych tematów jest łóżko rehabilitacyjne. Rodzaj jego napędu wpływa zarówno na bezpieczeństwo pacjenta, jak i na obciążenie opiekuna.
Dlaczego wybór łóżka warto omówić jeszcze w szpitalu?
W momencie wypisu personel oddziału zna stan funkcjonalny pacjenta najlepiej. Pielęgniarka i fizjoterapeuta wiedzą, czy chory samodzielnie zmienia pozycję, siada i przesiada się na wózek, a także jak oceniono u niego ryzyko odleżyn, na przykład w skali Norton lub Braden.
Te informacje przekładają się bezpośrednio na wybór sprzętu. Krótka rozmowa z rodziną przed wypisem pozwala uniknąć zakupu łóżka, które nie odpowiada potrzebom chorego. Dobrze dobrane wyposażenie ułatwia kontynuację leczenia i rehabilitacji w domu, a także może pomóc ograniczyć powikłania wynikające z długotrwałego unieruchomienia.
Czym różnią się łóżka manualne i elektryczne?
Podstawowa różnica dotyczy sposobu regulacji. W łóżku manualnym poszczególne części ustawia się ręcznie, najczęściej za pomocą korbek umieszczonych w nogach łóżka lub mechanizmu zapadkowego. W łóżku elektrycznym tę samą pracę wykonują siłowniki, a całością steruje się pilotem przewodowym.
Oba typy mogą oferować podobny zakres regulacji: uniesienie oparcia pleców, ustawienie segmentu nóg, a w wielu modelach także zmianę wysokości leża. Stąd określenia takie jak łóżko dwu-, trzy- czy czterofunkcyjne. Liczba funkcji mówi więc o możliwościach łóżka, a rodzaj napędu o tym, jak łatwo z nich korzystać na co dzień.
Kiedy wystarczy łóżko manualne?
Łóżko z ręczną regulacją może wystarczyć pacjentom, którzy zachowali częściową samodzielność i potrzebują wsparcia przez ograniczony czas. Dotyczy to na przykład okresu po endoprotezoplastyce stawu biodrowego lub kolanowego, kiedy chory stopniowo wraca do sprawności. Pozycję zmienia się wtedy kilka razy dziennie, przy pomocy stale obecnego opiekuna.
Zaletą takiego rozwiązania jest prostota konstrukcji. Łóżko nie wymaga zasilania, więc działa także podczas przerwy w dostawie prądu, a mechanizm rzadziej ulega awariom. Zwykle jest też tańsze w zakupie. Trzeba jednak pamiętać, że każda zmiana ustawienia oznacza pochylanie się i kręcenie korbką, co przy częstym powtarzaniu bywa męczące.
Kiedy lepiej sprawdzi się łóżko elektryczne?
Napęd elektryczny jest zwykle lepszym wyborem przy długotrwałym unieruchomieniu, na przykład u pacjentów po udarze, z zaawansowanymi chorobami neurologicznymi czy objętych opieką paliatywną. W takich przypadkach pozycję zmienia się wielokrotnie w ciągu doby: do karmienia, zabiegów pielęgnacyjnych, ćwiczeń i odpoczynku. Łóżko elektryczne pozwala robić to szybko i bez wysiłku.
Dużą zaletą jest też to, że z pilota może korzystać sam chory, jeśli pozwala mu na to stan zdrowia. Samodzielne podniesienie oparcia do czytania czy oglądania telewizji daje poczucie niezależności i zmniejsza liczbę sytuacji, w których trzeba wołać opiekuna. Ma to znaczenie zwłaszcza w nocy.
Łóżko elektryczne warto rozważyć także wtedy, gdy opiekunem jest osoba starsza lub mająca problemy z kręgosłupem. Przeglądając dostępne elektryczne łóżka rehabilitacyjne, zwróć uwagę na zakres regulacji wysokości. Im niżej opuszcza się leże, tym łatwiej choremu bezpiecznie usiąść i postawić stopy na podłodze.
Na co zwrócić uwagę niezależnie od napędu?
Bez względu na rodzaj regulacji warto sprawdzić wymiary leża i upewnić się, że pasuje do niego materac zalecony przez personel, na przykład przeciwodleżynowy dobrany do stopnia ryzyka odleżyn. Istotne jest też dopuszczalne obciążenie łóżka. Powinno ono uwzględniać nie tylko wagę chorego, ale również materac i dodatkowe wyposażenie, takie jak wysięgnik z uchwytem.
Przydatna bywa możliwość rozłożenia łóżka na mniejsze części. Ułatwia to wniesienie go do mieszkania, a w przyszłości także przeprowadzkę lub odsprzedaż. Przed zakupem dobrze jest również zapytać o warunki gwarancji i dostępność serwisu.
W przypadku łóżek elektrycznych dodatkowym atutem jest akumulator awaryjny, który pozwala opuścić oparcie przy braku prądu. Warto też sprawdzić, czy pilot ma funkcję blokady. Przyda się ona, gdy chory ma zaburzenia poznawcze i mógłby przypadkowo zmienić ustawienie łóżka.
Jak personel może wesprzeć rodzinę?
Nie ma jednego rozwiązania dobrego dla wszystkich pacjentów. Łóżko manualne może wystarczyć przy krótkotrwałej rekonwalescencji i zachowanej częściowej samodzielności. Łóżko elektryczne zwykle lepiej sprawdza się przy długoterminowej opiece nad osobą leżącą.
Dla rodziny najcenniejsza jest konkretna wskazówka od osób, które znają stan chorego. Kilka zdań od lekarza, pielęgniarki lub fizjoterapeuty na temat potrzebnych funkcji łóżka i rodzaju materaca może znacznie ułatwić przygotowanie domu i bezpieczny powrót pacjenta po hospitalizacji.
materiały partnera (fs)
Redaktorka zajmująca się bezpieczeństwem pacjenta i codzienną praktyką kliniczną: profilaktyką zakażeń szpitalnych, dezynfekcją i higieną oraz organizacją pracy na bloku operacyjnym, SOR i oddziałach intensywnej terapii. Pisze także o rehabilitacji, żywieniu klinicznym i technologiach wspierających opiekę, a osobne miejsce w jej tekstach zajmuje wsparcie placówek – wolontariat, fundacje i współpraca z organizacjami. Opiera materiały na obowiązujących procedurach, normach i standardach akredytacyjnych oraz zaleceniach krajowych, tłumacząc je na konkretne, możliwe do wdrożenia wskazówki dla personelu i placówek. Regularnie wraca do opublikowanych tekstów i aktualizuje je, gdy zmieniają się przepisy lub standardy.