Holter EKG to badanie, które przez dobę lub dłużej zapisuje każde uderzenie serca w czasie zwykłych codziennych zajęć. Pozwala wychwycić zaburzenia rytmu, które pojawiają się tylko od czasu do czasu i zwykle mijają, zanim pacjent dotrze do gabinetu. Wynik jest tym cenniejszy, im lepiej pacjent przygotuje się do założenia aparatu i im dokładniej poprowadzi dzienniczek objawów. Wyjaśniamy, jak to zrobić.
Czym jest holter EKG i kiedy lekarz go zleca?
Holter to niewielki rejestrator, który mieści się w dłoni. Nosi się go przy pasku albo w etui zawieszonym na szyi i łączy przewodami z jednorazowymi elektrodami naklejonymi na klatkę piersiową. Nazwa pochodzi od nazwiska Normana Holtera, amerykańskiego biofizyka, który opracował tę metodę. Standardowy zapis trwa 24 lub 48 godzin, część aparatów nagrywa nawet przez 7 dni. W ciągu doby serce wykonuje około 100 tysięcy uderzeń, a rejestrator zapisuje każde z nich.
Lekarz kieruje na to badanie najczęściej wtedy, gdy pacjent zgłasza:
- kołatanie serca albo uczucie nierównego lub zbyt szybkiego bicia,
- zbyt wolne tętno,
- zawroty głowy, zasłabnięcia lub omdlenia o niejasnej przyczynie.
Holter pomaga też sprawdzić, jak działa wszczepiony rozrusznik serca i czy leki na arytmię przynoszą efekt.
W poradniach kardiologicznych i gabinetach diagnostycznych najczęściej pracuje trzykanałowy holter ekg, który korzysta zwykle z 5 albo 7 elektrod. Do wykrywania zaburzeń rytmu takie urządzenie zazwyczaj wystarcza. Aparat dwunastokanałowy, z 10 elektrodami, lekarz wybiera wtedy, gdy chce dokładniej ocenić niedokrwienie mięśnia sercowego.
Czym holter różni się od innych badań serca?
Spoczynkowe EKG w gabinecie rejestruje pracę serca przez około 10 sekund. Jeśli arytmia pojawia się raz dziennie, na przykład wieczorem, taki zapis najpewniej jej nie złapie. Holter obserwuje serce znacznie dłużej i w sytuacjach, w których objawy rzeczywiście się zdarzają: w pracy, na schodach, w czasie snu.
| Badanie | Czas trwania | Co pokazuje | Kiedy się je zleca |
|---|---|---|---|
| Spoczynkowe EKG | kilka minut w gabinecie | pracę serca w chwili badania | podstawowa diagnostyka, objawy obecne w czasie wizyty |
| Holter EKG | 24–48 godzin, czasem do 7 dni | rytm serca w ciągu zwykłego dnia i nocy | objawy powracające codziennie lub kilka razy w tygodniu |
| Próba wysiłkowa EKG | kilkanaście minut wysiłku na bieżni lub rowerze | reakcję serca na kontrolowany wysiłek | podejrzenie choroby wieńcowej, ocena wydolności |
| Rejestrator zdarzeń lub rejestrator wszczepialny | od kilku tygodni do kilku lat | zapis z chwili, w której pojawiają się objawy | rzadkie objawy, np. raz w miesiącu |
| Holter ciśnieniowy (ABPM) | 24 godziny | ciśnienie tętnicze mierzone co 15–30 minut w dzień i rzadziej w nocy | podejrzenie nadciśnienia, ocena leczenia |
Coraz więcej osób ma smartwatch z funkcją EKG. Zegarek wykonuje jednokanałowy zapis trwający około 30 sekund. Może naprowadzić na migotanie przedsionków, jednak taki wynik trzeba potwierdzić badaniem zleconym przez lekarza.
Jak przygotować się do założenia holtera?
Przygotowanie zajmuje kilka minut, a od niego zależy, czy elektrody wytrzymają do końca zapisu.
- Weź prysznic przed wizytą, bo w czasie badania nie będzie można się kąpać.
- Nie smaruj klatki piersiowej balsamem, kremem ani oliwką. Elektrody słabo trzymają się natłuszczonej skóry.
- Panowie z owłosioną klatką piersiową mogą zostać poproszeni o ogolenie miejsc pod elektrody. Często robi to personel pracowni.
- Załóż luźne ubranie, najlepiej koszulę rozpinaną z przodu, pod którą łatwo schować przewody i rejestrator.
- Przyjmij leki o zwykłej porze, chyba że lekarz zalecił inaczej, i zabierz ich listę.
- Zjedz normalny posiłek. Badanie nie wymaga bycia na czczo.
Zabierz skierowanie, dokument tożsamości i wyniki wcześniejszych badań serca, jeśli je masz. Przy zakładaniu aparatu zapytaj, co robić, gdy odklei się elektroda, i ustal godzinę oddania rejestratora.
Jak zachowywać się w czasie badania?
Przez cały czas zapisu żyj tak jak zwykle. Holter ma pokazać serce w typowym dniu, więc nie oszczędzaj się na zapas. Jeśli kołatanie pojawia się przy wchodzeniu po schodach, wejdź po schodach, o ile lekarz nie zalecił inaczej. Idź do pracy, na spacer, zrób zakupy.
Kilka rzeczy trzeba jednak odłożyć do zdjęcia aparatu:
- kąpiel, prysznic, basen i saunę, bo większość rejestratorów nie jest wodoodporna,
- długi trening, przy którym mocno się pocisz, bo pot odkleja elektrody (chyba że lekarz prosił o zapis w czasie ćwiczeń),
- koce i poduszki elektryczne, które mogą zakłócać zapis,
- noszenie telefonu w kieszeni na piersi, tuż przy rejestratorze.
Nie ciągnij za przewody i nie odpinaj ich samodzielnie. Gdy elektroda zaczyna odstawać, dociśnij ją albo przyklej plastrem i zapisz godzinę w dzienniczku. Śpij w swojej zwykłej pozycji, uważając tylko, żeby przy obracaniu się nie szarpnąć kabli. Jeśli w czasie zapisu masz wyznaczone inne badanie, zwłaszcza rezonans magnetyczny, uprzedź o tym obie pracownie.
Wiele rejestratorów ma przycisk do oznaczania zdarzeń. Naciśnij go w chwili, gdy poczujesz objawy, a potem dopisz szczegóły w dzienniczku.
Jak prowadzić dzienniczek objawów?
Dzienniczek pozwala lekarzowi połączyć konkretny fragment zapisu z tym, co w danej chwili działo się z pacjentem. Kołatanie o 14:20 przy prawidłowym rytmie to także ważna informacja, bo sugeruje, że ten objaw raczej nie wynikał z arytmii. Pracownia zwykle daje gotowy formularz. Jeśli go nie dostaniesz, wystarczy zeszyt albo notatka w telefonie.
Zapisuj:
- dokładną godzinę, najlepiej według zegara rejestratora albo telefonu porównanego z nim przy zakładaniu,
- czynność, np. sen, praca przy biurku, spacer, wchodzenie po schodach, posiłek, nerwowa rozmowa,
- objaw opisany własnymi słowami: kołatanie, przeskakiwanie serca, ucisk w klatce piersiowej, duszność, zawroty głowy,
- czas trwania objawu,
- godziny przyjęcia leków, wypicia kawy lub alkoholu i zapalenia papierosa,
- godzinę położenia się spać i wstania.
Przykładowe wpisy mogą wyglądać tak:
| Godzina | Czynność | Objawy | Jak długo |
|---|---|---|---|
| 7:10 | wstanie z łóżka, leki poranne | brak | – |
| 8:35 | szybkie wejście na 3. piętro | kołatanie, lekka duszność | ok. 2 minuty |
| 13:00 | obiad, kawa | brak | – |
| 22:40 | leżenie w łóżku przed snem | przeskakiwanie serca | kilka sekund, 3 razy |
Zapisuj na bieżąco. Wieczorne odtwarzanie dnia z pamięci przesuwa godziny o kwadrans albo więcej, a to wystarczy, żeby lekarz szukał objawu w niewłaściwym fragmencie zapisu. Jeśli przez cały dzień nic nie poczujesz, i tak odnotuj główne czynności, bo one też pomagają w interpretacji wyniku.
Co dzieje się po zdjęciu holtera?
O umówionej godzinie personel zdejmuje elektrody i odbiera rejestrator. Skóra pod plastrami może być przez dzień lub dwa zaczerwieniona. Dane trafiają do komputera, program wstępnie wyszukuje zaburzenia rytmu, a całość ocenia kardiolog. Opis zawiera między innymi najniższe, najwyższe i średnie tętno, liczbę dodatkowych pobudzeń, przerwy w pracy serca i ewentualne epizody migotania przedsionków, z odniesieniem do wpisów z dzienniczka. Na wynik czeka się zwykle kilka dni, a jego znaczenie omawia lekarz, który zlecił badanie.
Holter tylko zapisuje pracę serca i nie wezwie pomocy. Jeśli w czasie badania pojawi się silny ból w klatce piersiowej, omdlenie albo narastająca duszność, od razu dzwoń pod numer 112.
artykuł sponsorowany (wp)
Redaktorka zajmująca się bezpieczeństwem pacjenta i codzienną praktyką kliniczną: profilaktyką zakażeń szpitalnych, dezynfekcją i higieną oraz organizacją pracy na bloku operacyjnym, SOR i oddziałach intensywnej terapii. Pisze także o rehabilitacji, żywieniu klinicznym i technologiach wspierających opiekę, a osobne miejsce w jej tekstach zajmuje wsparcie placówek – wolontariat, fundacje i współpraca z organizacjami. Opiera materiały na obowiązujących procedurach, normach i standardach akredytacyjnych oraz zaleceniach krajowych, tłumacząc je na konkretne, możliwe do wdrożenia wskazówki dla personelu i placówek. Regularnie wraca do opublikowanych tekstów i aktualizuje je, gdy zmieniają się przepisy lub standardy.