Zarobki lekarzy a PESEL i PWZ – nowe obowiązki szpitala wobec AOTMiT

Ustawa wiążąca wynagrodzenia lekarzy i pozostałego personelu medycznego z numerem PESEL lub numerem prawa wykonywania zawodu (PWZ) przeszła całą ścieżkę parlamentarną. 19 czerwca 2026 r. uchwalił ją Sejm, a 25 czerwca bez poprawek przyjął Senat. Teraz nowela czeka na decyzję prezydenta. Dla szpitala nie jest to przede wszystkim kolejny odcinek debaty o zarobkach lekarzy, lecz nowy obowiązek sprawozdawczy wobec Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT) oraz konieczność przetwarzania danych, które dotąd przekazywano wyłącznie w formie zanonimizowanej.

Co dokładnie zmienia ustawa o PESEL i PWZ?

Nowelizacja pozwala AOTMiT gromadzić dane o wynagrodzeniach w ochronie zdrowia razem z identyfikatorem osoby – numerem PESEL lub numerem prawa wykonywania zawodu. Dzięki temu Agencja po raz pierwszy powiąże zarobki tej samej osoby z różnych umów i placówek. Zmiana dotyczy podmiotów leczniczych, które mają kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia.

Do tej pory Agencja zbierała informacje o wynagrodzeniach dwa razy w roku, ale w postaci zanonimizowanej. W praktyce oznaczało to, że resort zdrowia widział, ile płaci pojedyncza placówka, lecz nie wiedział, ile łącznie zarabia osoba pracująca w kilku miejscach albo zatrudniona w tym samym szpitalu równocześnie na etacie i na kontrakcie. Numer prawa wykonywania zawodu identyfikuje lekarzy i pielęgniarki, natomiast PESEL pozwala objąć także pozostały personel oraz pracowników administracyjnych – dlatego w ustawie znalazły się oba identyfikatory.

Zakres danych przekazywanych do Agencji jest szeroki i wykracza poza samą kwotę wynagrodzenia.

Czy zarobki lekarzy będą jawne? AOTMiT a Centralny Rejestr Umów

Nie. Ustawa nie tworzy publicznego rejestru wynagrodzeń ani wyszukiwarki dostępnej dla pacjentów czy pracodawców. Dane powiązane z PESEL trafiają do AOTMiT i służą pracom analitycznym, które mają być podstawą kolejnych decyzji resortu zdrowia. To odrębne rozwiązanie od Centralnego Rejestru Umów, który zaczął działać 1 lipca 2026 r.

Oba rozwiązania łatwo pomylić, bo pojawiły się w tym samym czasie i dotyczą pieniędzy publicznych, ale różnią się celem i dostępnością. Centralny Rejestr Umów jednostek sektora finansów publicznych jest jawny i obejmuje samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej, ponieważ należą one do sektora finansów publicznych. Nie obejmuje jednak szpitali działających jako spółki, nawet gdy sto procent udziałów należy do samorządu. Rejestr gromadzi umowy zawierane po 1 lipca 2026 r. – z wyłączeniem umów aneksowanych – i dotyczy głównie umów na usługi oraz umów zlecenia i o dzieło. Z Centralnego Rejestru Umów nie odczyta się wynagrodzenia lekarza z umowy o pracę.

Gdzie ustawa styka się z RODO?

Główna wątpliwość dotyczy proporcjonalności – czy powiązanie wynagrodzeń z identyfikatorem konkretnej osoby jest niezbędne do celu, jakim jest analiza kosztów systemu ochrony zdrowia. Urząd Ochrony Danych Osobowych nie przesądził, że ustawa narusza RODO, ale zwrócił uwagę na ryzyko profilowania oraz na to, że projekt nie trafił do zaopiniowania przez Prezesa Urzędu na etapie prac.

Obowiązek konsultacji wynika z art. 51 ustawy z 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych, zgodnie z którym założenia i projekty aktów prawnych dotyczące danych osobowych przedstawia się do zaopiniowania Prezesowi Urzędu. Zastępca rzecznika UODO wskazał, że prawodawca musi wykazać niezbędność przetwarzania danych o wynagrodzeniach w odniesieniu do celu, któremu ma ono służyć.

Ocena zgodności z RODO wymaga wyważenia prawa do prywatności względem interesu publicznego. Prawo do ochrony danych nie jest prawem bezwzględnym, ale każde jego ograniczenie musi spełniać zasadę minimalizacji danych z art. 5 ust. 1 lit. c RODO, warunki z art. 23 RODO oraz test proporcjonalności z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. To właśnie na tym polu toczy się spór.

Naczelna Izba Lekarska nie kwestionuje samego liczenia wynagrodzeń, lecz sposób jego przeprowadzenia. Prezes NIL Łukasz Jankowski argumentuje, że Agencja już dziś dysponuje danymi z umów, a problemem jest powiązanie zarobków z konkretną osobą, które może obejmować również dochody spoza systemu publicznego. Samorząd zapowiedział wniosek do prezydenta o weto, a w razie jego braku – skargę do Trybunału Konstytucyjnego i wystąpienie do trybunałów unijnych w sprawie zgodności z RODO.

Co ustawa oznacza dla szpitala?

Dla szpitala nowela to nowy obowiązek sprawozdawczy i rola administratora danych identyfikujących personel. Placówka będzie przekazywać AOTMiT dane osobowe powiązane z wynagrodzeniem, więc musi zapewnić ich bezpieczeństwo, zaktualizować dokumentację ochrony danych i poinformować pracowników o nowym celu przetwarzania.

Z perspektywy działu kadr i inspektora ochrony danych zmienia się kilka rzeczy naraz. Po wejściu ustawy podstawą przekazania danych będzie obowiązek prawny ciążący na administratorze (art. 6 ust. 1 lit. c RODO), a nie zgoda pracownika – co trzeba odzwierciedlić w dokumentacji. Nową czynność przetwarzania należy wpisać do rejestru czynności przetwarzania i uzupełnić obowiązek informacyjny wobec personelu o nowego odbiorcę danych i cel ich przekazania. Urząd Ochrony Danych Osobowych podkreśla przy tym, że gromadzenie tak obszernego zbioru wymaga szczególnych zabezpieczeń technicznych i organizacyjnych oraz ochrony przed wyciekiem. Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało, że opracowało protokół przekazywania danych zgodny z wymogami RODO. Resort deklaruje też, że przed analizą dane będą pseudonimizowane – pracownicy Agencji nie będą operować numerami PESEL ani PWZ i nie zobaczą, kogo dotyczą konkretne kwoty.

Istotny jest też kalendarz. Agencja zbiera dane od placówek dwa razy w roku, a najbliższa zbiórka przypada w październiku i obejmie wrzesień. Jeśli ustawa wejdzie w życie odpowiednio wcześnie, zostanie przeprowadzona już na nowych zasadach – z identyfikatorami osób zamiast danych zanonimizowanych.

Jak przygotować dział kadr i IOD? 6 kroków

Zanim ustawa wejdzie w życie, dział kadr i inspektor ochrony danych mogą przygotować placówkę bez czekania na rozporządzenia wykonawcze. Poniższa checklista porządkuje działania, które ograniczą ryzyko po stronie administratora.

1. Zmapuj dane. Ustal, które informacje kadrowo-płacowe obejmie sprawozdanie do AOTMiT: PESEL lub PWZ oraz wysokość wynagrodzenia, wymiar czasu pracy, formę zatrudnienia, stanowisko, specjalizację i wykształcenie.
2. Zaktualizuj rejestr czynności przetwarzania. Dodaj nową czynność i wskaż podstawę prawną – obowiązek prawny administratora.
3. Uzupełnij obowiązek informacyjny. Poinformuj personel o nowym celu przetwarzania oraz o AOTMiT jako odbiorcy danych.
4. Sprawdź kanał przekazywania danych. Zweryfikuj szyfrowanie, kontrolę dostępu i zabezpieczenia chroniące przed wyciekiem.
5. Wyznacz odpowiedzialnych. Ustal procedurę i osoby po stronie kadr, płac oraz IOD, które przygotują i zweryfikują sprawozdanie.
6. Śledź losy ustawy i termin zbiórki. Monitoruj decyzję prezydenta oraz najbliższą zbiórkę AOTMiT zaplanowaną na październik za wrzesień.

Na jakim etapie jest ustawa?

Ustawa zakończyła drogę parlamentarną i czeka na decyzję prezydenta Karola Nawrockiego. Sejm uchwalił ją 19 czerwca 2026 r. (253 głosy za, nikt przeciw, 177 wstrzymujących się), a Senat 25 czerwca przyjął bez poprawek. Bezpośrednim impulsem do przyspieszenia prac była głośna sprawa lekarza z Warszawskiego Szpitala Południowego, który w trakcie specjalizacji miał osiągnąć wynagrodzenie rzędu 1,6 mln zł.

Podsumowanie

Powiązanie wynagrodzeń medyków z numerem PESEL lub PWZ zmienia przede wszystkim to, co widzi państwo – z fragmentarycznego obrazu jednej placówki na łączny koszt zatrudnienia konkretnej osoby w całym systemie. Dane pozostaną niejawne, ale ich przekazywanie staje się nowym obowiązkiem szpitala i wymaga uporządkowania dokumentacji ochrony danych oraz zabezpieczenia kanału sprawozdawczego. Dopóki prezydent nie podejmie decyzji, ostateczny kształt i termin wejścia przepisów pozostają otwarte, dlatego warto śledzić dalszy przebieg sprawy.

Często zadawane pytania

Czy dane o zarobkach lekarzy będą dostępne dla pacjentów?

Nie. Ustawa nie tworzy publicznego rejestru ani wyszukiwarki wynagrodzeń. Dane powiązane z numerem PESEL lub PWZ trafiają wyłącznie do AOTMiT i służą pracom analitycznym. Pacjenci i pracodawcy nie uzyskują do nich dostępu.

Czym różni się rejestr AOTMiT od Centralnego Rejestru Umów?

Dane AOTMiT są niejawne i służą analizie kosztów wynagrodzeń, w tym z umów o pracę. Centralny Rejestr Umów jest jawny, ale obejmuje umowy na usługi, zlecenia i o dzieło zawierane przez jednostki sektora finansów publicznych, a nie wynagrodzenia z umów o pracę. To dwa odrębne rozwiązania.

Jakie dane szpital będzie przekazywać do AOTMiT?

Poza numerem PESEL lub PWZ placówka przekaże wysokość wynagrodzenia, wymiar czasu pracy, formę zatrudnienia, stanowisko, specjalizację oraz wykształcenie. Obowiązek dotyczy podmiotów leczniczych mających kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia.

Czy ustawa jest zgodna z RODO?

UODO nie przesądził, że ustawa narusza RODO, ale wskazał ryzyko profilowania i konieczność wykazania proporcjonalności rozwiązania. Naczelna Izba Lekarska uważa przepisy za niezgodne z RODO i zapowiada skargę do trybunałów unijnych. Ostateczną ocenę mogą przynieść dopiero postępowania kontrolne lub sądowe.

Co się stanie, jeśli prezydent zawetuje ustawę?

W razie weta ustawa wróci do Sejmu, który może je odrzucić większością kwalifikowaną. Jeśli prezydent podpisze przepisy, AOTMiT zacznie gromadzić dane na nowych zasadach, a samorząd lekarski zapowiada skargę do Trybunału Konstytucyjnego. Do czasu decyzji obowiązują dotychczasowe, zanonimizowane zasady sprawozdawczości.